welcome to hana's blog !!!: Tuyệt vời – Dabbawallas- chuỗi cung ứng lớn và thân thiện nhất thế giới !

Tuyệt vời – Dabbawallas- chuỗi cung ứng lớn và thân thiện nhất thế giới !

04/11/2009

Vietnam’s Supply Chain and Logistics Blog » Blog Archive » Tuyệt vời – Dabbawallas- chuỗi cung ứng lớn và thân thiện nhất thế giới !.

Hẳn nhiều bạn sẽ ngạc nhiên, Dabbawallas là gì? Cái tên nghe có vẻ Ấn Độ mà nghe chẳng có vẻ dính dáng gì đến chuỗi cung ứng cả?

Tôi cũng đã từng ngạc nhiên thế..và giờ lại trở lên ngưỡng mộ vô cùng.

Xin được phép kể cho bạn nghe về câu chuyện Dabbawallas mà tôi hi vọng sẽ giúp bạn có một cái nhìn gần gũi, thân thiện hơn với chuỗi cung ứng.

Tôi chỉ xin dẫn chứng thế này: Thái Tử Charles, Tỷ phú Richard Branson là một trong những người ngưỡng mộ Dabbawallas cực kỳ.

Bạn đã từng nghe đến khái niệm chuỗi cung ứng không ít thì nhiều trong những năm gần đây. Bạn ngưỡng mộ nó vì người đang tung hê nó mà. Theo hiệu ứng “crowds” thì chúng ta cũng dễ dàng thừa nhận nó một cách tự nhiên. Dĩ nhiên bạn không hề sai. Thậm chí còn được coi là thức thời. Song cái khái niệm ấy có vẻ cao siêu bởi nó là một khái niệm phức hợp, rối rắm, liên quan đến nhiều khái niệm khác nữa như logistics, vận tải, kho bãi, sản xuất, hoạch định. Bản thân tôi nhiều lần nhầm lẫn giữa chuỗi cung ứng và những thứ khác. Hẳn bạn đã từng nghe người ta ca ngợi Bộ Quốc Phòng Mỹ, một tổ chức tiên phong cải tiến chuỗi cung ứng, áp dụng công nghệ tiên tiến vào quản trị chuỗi cung ứng (mà nó sẽ được đề cập đến trong cuốn sách chúng tôi vừa dịch xong , dự kiến sẽ xuất bản cuối tháng này). Tuy nhiên nếu bạn càng háo hức với những concept tiên tiến ấy thì bạn càng dễ dàng thất vọng, và thậm chí là nản lòng nếu nhìn vào điều kiện ở Việt Nam. Đấy là điều mà tôi nghĩ bạn cần chuẩn bị trước. Tất nhiên trừ các công ty đa quốc gia ra, thì VN vẫn là vùng “ốc đảo” cách biệt với cái concept ấy. Có vẻ tôi đang lan man. Nhưng cũng là cớ để tôi tìm kiếm những ý tưởng, concept đơn giản về chuỗi cung ứng mà có thể áp dụng ở những quốc gia còn “dân giã” như ta.

Dabbawallas là cái gì?

Bạn đang háo hức, tôi cũng vậy, cũng đang háo hức kể cho bạn. Tôi xin bắt đầu bằng câu hỏi. Bạn đã từng là nhân viên văn phòng, bạn từng là người công nhân, hay công chức. Nếu câu trả lời là có. Thì tôi cũng cam đoan là bạn đã từng phải ngồi gặm nhấm những bữa cơm trưa văn phòng, thậm chí ngoài vỉa hè không dễ chịu gì ? Nếu câu trả lời là không , thì có lẽ bạn nên thử lại !. Hoặc cũng có một số đặt cơm từ các quán cơm công nghiệp khác theo kiểu cơm cháo chấm com. Thì suy cho cùng chẳng qua không còn gì để nhá thì bạn mới coi đó là chọn lựa.

Và, dĩ nhiên nếu tôi hỏi 100 người rằng nếu bạn chọn giữa cơm hộp/cơm văn phòng với cơm do chính nhà mình nấu thì bạn sẽ chọn thứ nào? Đến đây câu trả lời gần như đã rõ, cơm nhà vẫn ngon hơn nhiều. Đúng. Cái quan trọng là hợp khẩu vị, hợp vệ sinh, và bạn cảm thấy yên tâm dĩ nhiên không thiếu yếu tố tình cảm trong đó (!). Và dĩ nhiên tôi loại trừ các trường hợp những người ko có người nhà nấu cơm rồi. Vậy thì đến đây câu hỏi đặt ra là , tại sao bạn phải ăn cơm hộp thay vì cơm nhà? Câu trả lời dễ hiểu là nó quá phức tạp, cồng kềnh, và rằng bạn chỉ 10 phút đến cơ quan (sau khi loại trừ rủi ro kẹt xe) thì bạn cũng chẳng còn thời gian cho việc đem cơm đi. Và quan trọng hơn nữa, cơm phải nóng, canh phải nóng , thịt phải nóng mới ngon mà.

Đến đây bạn có vẻ thấy hơi rối rắm rồi…Nhưng bạn hãy bình tĩnh.

Ở Ấn Độ, cụ thể là ở Mumbai họ có câu trả lời cho khó khăn ấy. Chính là Dabbawallas.

Vậy Dabbawallas là gì? Theo tiếng anh nó chính là “one who carries the box”. Cụ thể hơn Dabbawallas chính là người mà nghĩa vụ cao cả của anh ta là mang đồ thực phẩm được chế biến tươi sống từ nhà đến văn phòng.

Sự thực là vào những năm 1880 khi mà Ấn Độ còn là thuộc địa của Anh, có nhiều người Ấn Độ làm việc cho các công ty Anh ở Ấn Độ (như công ty Đông Ấn rất nổi tiếng của Anh đó..ai cũng biết là ai..) và họ chẳng thể nào nuốt trôi mấy thứ đồ ăn của người Anh và thế là có dịch vụ mang cơm từ chính nhà của họ đến văn phòng vào mỗi buổi trưa.

Và rồi Dabbawallas đã ra đời từ đó. Nhưng Dabbawallas kết hợpthành hiệp hội (mạng lưới) của những người cung cấp dịch vụ chuyển đồ ăn từ nhà đến văn phòng trong buổi trưa.

Vậy thì Dabbawallas hoạt động thế nào?

Vì nghe có vẻ đơn giản nhưng cũng chẳng đơn giản chút nào. Bởi nếu đơn giản quá thì ai cũng làm hết rồi.

Trước hết, Dabbawallas đều là những nông dân, thất học nhưng vô cùng trung thực, cần mẫn.

Mô hình mang cơm từ nhà đến công sở hoạt động như thế này.

Vào mỗi 10:34-11:20 am, các Dabbawallas tỏa đi khắp các gia đình mà họ được phân công để thu các cạp nồng cơm và xếp chúng vào những thùng gỗ như hình dưới, sau đó vận chuyển bằng tàu điện, tàu hỏa, hoặc các phương tiện thô sơ khác đến các trạm tập kết (station) đã được tối ưu hóa. Mà bạn có biết station của họ thường đặt ở đâu không? câu trả lời là ở cổng các chùa, vì ở đó có không gian rộng, và không tốn chi phí, được sự ủng hộ của nhà chùa vì bạn có biết là phần lớn người Ấn Độ ăn chay mà.

Từ 11:20 -12:30 pm, Một nhóm Dabbawallas khác có nhiệm vụ tập trung tại các trạm tập kết, lấy các hộp cơm được phân chia theo khu vực văn phòng hoặc tòa nhà văn phòng (destination area) sau đó chuyển đến các nơi này. Có những vận chuyển cần 2 hoặc hơn 3 Dabbawallas như hình dưới. Mỗi chuyến vận chuyển như vậy có thể đảm đương được tới 150 cạp nồng cơm.

Từ 1:15-2:00 pm, các Dabbawallas sẽ đi thu hồi các cạp nồng cơm rỗng từ nơi họ đã giao để chuyển về các trạm tập kết. Sau đó sẽ được chuyển trả lại cho các gia đình theo như quy định.

Câu hỏi là làm sao họ có thể làm được điều này. Nhất là quỹ thời gian vô cùng eo hẹp và chặt chẽ trong vòng hơn 1h đồng hồ và không quá 12h30 trưa, họ phải giao đúng, đủ cho người nhận?

Và điều đặc biệt hơn cả, chắc bạn sẽ bất ngờ là Tỷ lệ sai sót của các Dabbawallas đạt tới mức không thể tưởng tượng được 1/16 triệu giao dịch. Đặc biệt hơn là không có sự hỗ trợ của công nghệ như điện thoại, máy nhắn tin, GPS,..Và đặc biệt hơn, theo tạp chí Forbes thì chỉ cần tỷ lệ sai sót 1/8 triêu đã đạt chuẩn Six Sigma rồi. Dabbawallas cũng là tổ chức có lượng người đạt chuẩn six sigma nhiều nhất thế giới, mặc dù bản thân họ chỉ biết nó là một cái huy chương . Mà suy cho cùng họ cũng không quan tâm nhiều đến điều đó bởi lẽ nó đã là một phần trách nhiệm họ phải làm.

Một câu hỏi đăt ra là làm thế nào họ có thể tránh được sai sót?

Câu trả lời là, dùng ký hiệu thể hiện trên nắp cạp nồng cơm. Và nó được đánh mã số như thế này

Trong đó

3: Tên trạm tiếp nhận trung chuyển

9E12: mã số của nơi nhận cạp nồng cơm

(E là viết tắt tòa nhà văn phòng nhận cơm, 12 số tầng,..)

Chuỗi cung ứng hiệu quả tuyệt vời

Những con số quan trọng:

Số lượng Dabbawallas: 5000 người (phần lớn mới hết lớp

Số lượng cạp nồng cơm: 2 triêu cạp nồng mỗi ngày (tương đương khoảng 700 triệu cạp nồng cơm một năm) trong bán kính 60km với thời gian 3h đồng hồ.

Sở dĩ Dabbawallas là chuỗi cung ứng vô cùng hiệu quả là bởi vì các điều sau:

Hoạt động logistics chỉ diễn ra trong vòng 1h và liên tục hàng ngày

Năng lực hoạt động logistics đạt được là nhờ:

+ Thiết kế mạng lưới tốt (mặc dù Dabbawallas không rành rẽ về chuyện này)

+ Thông tin truyền tải tốt

+ Vận chuyển tối ưu và hiệu quả

+ Tồn kho bằng không

+ Trạm trung chuyển sáng tạo vô cùng

Nếu tính theo các thước đo trong chuỗi cung ứng thì Dabbawallas đã được:

+ Không tốn nhiên liệu (không gây ô nhiễm môi trường)

+ không tốn tiền đầu tư vào công nghệ

+ không tốn tiền đầu tư vào cơ sở vật chất

+ 99,9999% hiệu quả hoạt động

+ 100% khách hàng hài lòng (mà trên thực tế , để đạt được 100% khách hàng hài lòng, các công ty sản xuất phải đánh đổi với chi phí về tồn kho và các chi phí khác vô cùng khổng lồ)

Mô hình kinh doanh, bất khả xâm phạm

Phân tích theo mô hình 5 tác lực của Michael Porter, người ta rút ra những kết luận cơ bản sau:

Môi trường cạnh tranh: rất khó để đối thủ bắt chước một mạng lưới chuỗi cung ứng phức tạp như vậy.

Rào cản gia nhập: mặc dù có sự gia nhập của fastfood, cơm hộp, ..nhưng khó có thứ nào thay thể nổi cơm nhà cả.

Sức mạnh đàm phán của người mua: chi phí giao hàng cực thấp, thấp đến mức người mua không muốn đàm phán để giảm giá hơn nữa.

Sức mạnh của nhà cung cấp: do tối thiểu hóa đầu tư hạ tầng và công nghệ, nên chẳng có lý do gì mà nhà cung cấp có thể gây sức ép

Đe dọa sản phẩm thay thế: khó mà có thứ nào thay thế nổi thực phẩm của nhà nấu, đặc biệt là đối với người Ấn Độ.

Rõ ràng Dabbawallas là một mô hình kinh doanh bất khả xâm phạm tại thị trường Ấn Độ.

Những bài học lớn nhưng vô cùng đơn giản

Con người, và chỉ cần con người là làm nên tất cả

Rõ ràng mô hình Dabbawallas đã chứng minh điều đó, họ với những con người cần mẫn, trung thực và đầy nhiệt huyết đã tạo nên một sức mạnh to lớn

Trung thực và thống nhất tuyệt đối

Cho dù trong hoàn cảnh nào, sự trung thực và tinh thần thống nhất quyết tâm đã giúp các Dabbawallas hoàn thành sứ mạng của mình mặc dù đấy cũng là thời điểm mà họ cũng cần ăn ,cần nghỉ.

Nguyên tắc và quản lý thời gian chặt chẽ

Lại một bài học quan trọng nữa. Nếu thiếu nguyên tắc, thiếu sự tuân thủ nguyên tắc thì hẳn các Dabbawallas đã không thể thực thi được nhiệm vụ của mình Chính vì thế mà Thái Tử Charles khi đến thăm các Dabbawallas ở Mumbai vào năm 2003, đã được các Dabbawallas yêu cầu không đến vào thời điểm họ đang làm nhiệm vụ (buổi trưa).